وقتی در خیابانهای قدیمی تایوان قدم میزنید، پیش از آنکه ساختمان معبد را ببینید، بوی معطر عود را استشمام خواهید کرد. سپس، رنگهای قرمز و طلایی خیرهکننده، سقفهایی که مانند دم پرستو به سمت آسمان کشیده شدهاند و اژدهاهای سنگی که از ورودیها محافظت میکنند، در برابر چشمانتان ظاهر میشوند. اینجا خانه «ماتزو» (Matsu)، الهه دریا و محبوبترین خدای تایوان است. برای مردم جزیرهای که زندگیشان با اقیانوس گره خورده، ماتزو تنها یک اسطوره نیست؛ او مادری مهربان است که قرنهاست ملوانان را از طوفانهای سهمگین نجات میدهد. بازدید از معابد ماتزو، تنها تماشای یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه غرق شدن در عمیقترین لایههای فرهنگ، هنر و باورهای مردم تایوان است. چه به دنبال معماری شگفتانگیز شرقی باشید و چه بخواهید راز و رمزهای دعا کردن با «تکههای ماه» را یاد بگیرید، این مقاله شمارا به دنیای شگفتانگیز الهه دریاها میبرد.
ماتزو (Matsu) که به عنوان «ملکه بهشت» نیز شناخته میشود، نمادی از عشق، فداکاری و محافظت است. اعتقاد به ماتزو و مراسم مربوط به آن، در سال ۲۰۰۹ به عنوان میراث فرهنگی بشریت در یونسکو به ثبت رسید و نشاندهنده اهمیت جهانی این سنت دیرینه است.
ماتزو کیست؟ افسانه دختری که الهه شد
پیش از آنکه وارد معبد شوید، باید صاحبخانه را بشناسید. افسانهها میگویند ماتزو در سال ۹۶۰ میلادی با نام «لین مونیانگ» (Lin Moniang) در یک دهکده ماهیگیری در چین متولد شد. او دختری بود که هیچگاه گریه نمیکرد و قدرتهای پیشگویی داشت. مشهورترین افسانه درباره او زمانی است که پدر و برادرش در دریا گرفتار طوفان شدند. لین در خانه به حالت خلسه رفت و روحش را به دریا فرستاد تا آنها را نجات دهد. او توانست پدرش را نجات دهد، اما متاسفانه برادرش را از دست داد. پس از مرگش در سن جوانی، مردم محلی معتقد بودند که روح او همچنان با لباس قرمز بر فراز دریا پرواز میکند و کشتیهای گمشده را به ساحل امن هدایت میکند. امروزه بیش از ۱۰۰۰ معبد در تایوان به نام او بنا شده و او به عنوان قدیس حامی ماهیگیران و دریانوردان پرستش میشود.
معماری معابد ماتزو
معابد ماتزو در تایوان، نمادی از اوج هنر معماری سنتی چینی و تایوانی هستند. برخلاف معابد ساده و مینیمالیستی بودایی، معابد ماتزو (که ریشه در تائوئیسم و باورهای بومی دارند) بسیار پرزرقوبرق و پر از جزئیات هستند. سقفهای این معابد با شیبهای تند و انحناهای زیبا که به “دم پرستو” معروفاند، تزئین شدهاند و روی آنها مجسمههای رنگارنگ اژدها، ققنوس و جنگجویان افسانهای قرار دارد که با شیشههای رنگی و سرامیک ساخته شدهاند. ستونهای سنگی ورودی اغلب با طرح اژدهایی که به دور ستون پیچیده شده، کنده-کاری شدهاند. برای درک بهتر بستر تاریخی و فرهنگی که این معماری در آن شکل گرفته، مطالعه مقاله درباره تایوان به شما کمک میکند تا نمادهای پنهان در این ساختمانها را بهتر بشناسید.
معروفترین معابد ماتزو در تایوان که باید ببینید
تایوان پر از معابد ماتزو است، اما چند مورد از آنها به دلیل قدمت، معماری و اهمیت مذهبی، جایگاه ویژهای دارند و حتماً باید در برنامه سفر شما قرار بگیرند. در ادامه سه مورد از مهمترین آنها را معرفی میکنیم.
معبد داجیا جنلان (Dajia Jenn Lann Temple)
این معبد که در شهر تایچونگ واقع شده، مشهورترین معبد ماتزو در کل تایوان است. شهرت جهانی این معبد به دلیل برگزاری بزرگترین رویداد زیارتی تایوان است. معماری معبد داجیا با چوبکاریهای ظریف و نقاشیهای دیواری که داستانهای زندگی ماتزو را روایت میکنند، بینظیر است. در زیرزمین این معبد، یک مجسمه ماتزو ساخته شده از طلای خالص به وزن ۲۷۶ کیلوگرم نگهداری میشود که دیدن آن نفس را در سینه حبس میکند.
معبد لوکانگ تیانهو (Lukang Tianhou Temple)
شهر لوکانگ خود یک موزه زنده است و معبد تیانهو (Tianhou) نگین این شهر محسوب میشود. این معبد که بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد، یکی از قدیمیترین معابد ماتزو در جزیره است. ویژگی منحصر به فرد آن، چوبکاریهای سقف و فانوسهای سنتی است که فضایی کاملاً کلاسیک را حفظ کردهاند. اگر به معماری مذهبی علاقهمندید، بازدید از این مکان را در کنار بازدید از معبد کنفوسیوس در کائوسیونگ (که سبک معماری متفاوتی دارد) قرار دهید تا تنوع مذهبی تایوان را لمس کنید.
معبد بیگانگ چائوتیان (Beigang Chaotian Temple)
این معبد در شهر یونلین، به دلیل شکوه و جلال معماریاش شناخته میشود. سقفهای این معبد شاهکاری از هنر “کوچین” (Koji pottery) یا سرامیکهای رنگی برجسته است. فضای اطراف این معبد همیشه شلوغ و پرجنب و جوش است و زائران از سراسر جزیره برای ادای احترام به مجسمه اصلی ماتزو که گفته میشود قدرتهای خاصی دارد، به اینجا میآیند. عظمت این بنا با معبد فو گوانگ شان در تایوان (مرکز بودیسم) قابل مقایسه است، هرچند سبک آنها کاملاً متفاوت است.
زیارت سالانه ماتزو
هر سال در بهار (معمولاً ماه مارس یا آوریل)، بزرگترین رویداد مذهبی تایوان به نام «زیارت ماتزو» (Matsu Pilgrimage) برگزار میشود. در این رویداد ۹ روزه، مجسمه ماتزو از معبد داجیا برداشته شده و در یک کجاوه چوبی بر دوش زائران، مسیری ۳۰۰ کیلومتری را پیاده طی میکند و از چندین شهر و روستا میگذرد. صدها هزار نفر در این مسیر با آتشبازی، طبلزنی و رقصهای سنتی اژدها و شیر، الهه را همراهی میکنند. دیدن این حجم از شور و هیجان، تجربهای فراموشنشدنی است. این رویداد از نظر شکوه و اهمیت فرهنگی، همتراز با جشن فانوس در تایوان است که در پایان سال نوی چینی برگزار میشود.
راهنمای بازدید و آداب و رسوم ورود به معبد تائویی
وارد شدن به یک معبد تائویی آداب خاص خود را دارد که رعایت آنها نشانه احترام شما به فرهنگ میزبان است. دانستن این نکات ساده، تجربه شما را عمیقتر میکند.
قانون اژدها و ببر
همیشه به یاد داشته باشید: «از دهان اژدها وارد شوید و از دهان ببر خارج شوید». در معماری معابد تایوان، در سمت راست (سمت راستِ خودِ معبد، یعنی سمت چپِ شما وقتی روبروی آن ایستادهاید) ورودی اژدها قرار دارد که نماد خوششانسی است. خروجی در سمت مخالف (ببر) است که نماد دفع بلاست. این حرکت نمادین به معنای ورود خوشبختی و خروج بدشانسی از زندگی شماست. همچنین هرگز پایتان را روی آستانه چوبی در نگذارید، بلکه از روی آن عبور کنید.
گفتگو با خدایان
آیا تا به حال دیدهاید مردم تکههای چوبی هلالی شکل قرمزی را روی زمین میاندازند؟ اینها «بوا بوی» (Bwa Bwei) یا بلوکهای ماه هستند؛ وسیلهای برای پرسش و پاسخ با ماتزو. روش کار ساده است:
1. دو بلوک را در دست بگیرید، نام و آدرس و سوال خود را (که جوابش بله یا خیر است) در دل نیت کنید.
2. بلوکها را روی زمین بیندازید.
3. اگر یکی رو و دیگری پشت افتاد: جواب **بله** است.
4. اگر هر دو پشت افتادند: جواب **خیر** است.
5. اگر هر دو رو افتادند: یعنی سوالتان خندهدار یا نامشخص است (یا خدا میخندد!).
شکمگردی در اطراف معبد
در تایوان، هر جا معبدی هست، غذای خوب هم هست! حیاط جلویی و خیابانهای منتهی به معابد ماتزو، خاستگاه اصلی بازارهای شبانه و غرفههای غذای خیابانی هستند. مردم معتقدند پس از تغذیه روح، باید جسم را هم تغذیه کرد. در اطراف معابد میتوانید بهترین اسنکهای سنتی مانند کوفتهبرنجی، اویستر املت و چای حبابدار را پیدا کنید. در واقع، بسیاری از معروفترین غذاهای تایوان ابتدا در دکههای کوچک اطراف همین معابد پخته و فروخته شدهاند. پس بازدید از معبد را حتماً با یک شکمگردی حسابی تکمیل کنید.
چگونه به دیدن معابد ماتزو برویم؟
برای بازدید از این معابد شگفتانگیز، اولین قدم رسیدن به تایوان است. تایوان سیستم حملونقل عمومی فوقالعادهای دارد و شما با قطارهای پرسرعت (HSR) میتوانید به راحتی از تایپه به شهرهایی مثل تایچونگ یا کائوسیونگ بروید و معابد را ببینید. اما پیش از آن، ایرانیان برای ورود به این جزیره نیاز به مجوز دارند. فرآیند دریافت ویزای توریستی تایوان نیازمند دقت در ارائه مدارک، به خصوص مدارک مالی است. داشتن یک برنامه سفر دقیق که شامل بازدید از جاذبههای فرهنگی مثل معابد ماتزو باشد، میتواند به آفیسر نشان دهد که شما یک توریست واقعی و علاقهمند به فرهنگ هستید.
آندیا سیر: سفر به عمق فرهنگ و تمدن تایوان
تایوان سرزمینی است که باید با صبر و حوصله کشف شود. معابد ماتزو تنها بخشی از زیباییهای بیپایان این جزیره هستند. اگر میخواهید سفری فراتر از یک بازدید معمولی داشته باشید و در زمان مناسب (مثلاً هنگام جشنها و زیارتها) در مکان مناسب باشید، نیاز به برنامهریزی دقیق دارید. ما در آندیا سیر به عنوان مجری مستقیم تور تایوان (شامل تورهای توریستی و فرهنگی)، شما را به قلب افسانهها میبریم. خدمات ما شامل اخذ ویزای تضمینی، رزرو بهترین هتلها و همراهی لیدرهای مجرب است تا داستانهای پنهان هر معبد را برایتان روایت کنند. برای تجربه سفری که روح و جانتان را تازه میکند، با کارشناسان ما تماس بگیرید.